Beerruimers/aalputruimers.

Enkelzijdige Gildepenning, Beerruimers/aalputruimers.

 

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: Onbekend.

Diameter: Ø ovaal 26,8 mm. x 23 mm.

Datering: z.j. Ca. 18e eeuw.

Aanmaakplaats: z.pl. Gent.

 

Voorzijde: Binnen een verhoogde ovalen boord.

Centraal op het veld, een groote ruimton met draagogen.

In de draagogen, een lange draagstok.

Boven de ton/vat gekruiste stokken met schepbak/scheplepel.

Boven de stokken een kroon (?)

Waaraan een lantaarn hangt.

 

Keerzijde: Blanco/glad veld.

Mogelijks voor toevoeging van het lidnummer.

 

Lit.: Minard-Van Hoorebeke, Description de méreaux et autres objets anciens des gildes et corps de métiers églises etc. pag.379 nr.11.

 

 


 

 

Bierbrouwers.

Enkelzijdige Gildepenning, Bierbrouwers.

 

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: Onbekend.

Diameter: Ø 36,4 mm.

Datering: z.j. Ca. 17e eeuw.

Aanmaakplaats: z.pl. Gent.

 

Voorzijde: Binnen een verhoogde boord en lijncirkel.

Een korf, doorstoken met twee gekruiste roerstokken.

 

Keerzijde: Blanco/glad veld.

Mogelijks voor toevoeging van het lidnummer.

 

Er zijn penningen gekend, met op de keerzijde de letters V/NB Nering Vrije Brouwers.

 

Lit.: Minard-Van Hoorebeke, Description de méreaux et autres objets anciens des gildes et corps de métiers églises etc. pag.107.

STAM Gent Objectnummer N.00420.

 

 


 

Blikslagers en speldenmakers 1778

Gezamelijke gildepenning, Blikslagers en Speldenmakers.

 

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Bewerking: Gegoten.

Massa: Onbekend.

Diameter: Ø 30 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Gent.

Datering: 1778.

 

Voorzijde: Binnen een geprofileerde boord.

In vijf regels.

     S

  ANTO

   NIUS

BLECKSL

AEGERS

Sint-Antonius, Blikslagers.

Keerzijde: Binnen een geprofileerde boord.

In vijf regels.

   SPEL

 LEMAE

  KERS

 1778

  D.E

Speldenmakers 1778 D.E

 

Lit.: Minard-Van Hoorebeke, Description de méreaux et autres objets anciens des gildes et corps de métiers églises etc. 163-165 foutieve spelling "BLEEKSLAGERS".

STAM Gent. Objectnummer N.00397.

 

Beide gilden van de Blikslagers en Speldenmakers werden samen met andere aanverwante ambachten, door Karel V ondergebracht bij de overkoepelende gilde van Riemmakers. De speldenmakers en blikslagers gaven samen deze gildepenning uit waarop hun patroonheilige Sint-Antonius is vermeld. Op het patroonsfeest van de nering kregen behoeftige leden bij uitdeling "wittebrood", daags nadien werd voor de overleden leden een mis gelezen. Die verplicht moest worden bijgewoond worden door alle leden van de gilde, op straf van boete van 12 grooten. De penning was dienstig ter controle van deze aanwezigheid.

 

 


 

Garentwijnders, 1705

Gildepenning Garentwijders.

 

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: Onbekend.

Diameter: Ø 40 mm.

Datering: 1705

Aanmaakplaats: z.pl. Gent.

 

Voorzijde: Binnen een verhoogde boord en gladde cirkel.

In drie regels met datering.

        *

  TWYИeRS

.O.T.B.H.W.

      I705

        °

Garentwynders, de initialen stellen het divies voor van de gilde.

Onze Twijn Broeders Houden Woord

 

Keerzijde: Binnen een verhoogde boord en gladde cirkel.

Een geharnaste en gevleugelde aartsengel Sint-Michaël.

Boven op de helm een kruis.

In de linkerhand, een weegschaal/schaal van gerechtigheid.

In de rechterhand een lans getopt met een kruis.

Waarmee de heilige de gevleugelde draak dood.

 

Lit.: STAM Gent, objectnummer 00399.

Minard-Van Hoorebeke pag.318.

 

 

 


 

Kaarsenmakers 1735

Gildepenning, Kaarsenmakers.

 

De juiste functie van deze penning is niet gekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: Onbekend.

Diameter: Ø 45 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Gent.

Datering: 1735

 

Voorzijde: Binnen een gladde cirkel/boord.

Twee gekruist liggende vetlepels/spades.

Omschrift:

NEERINGE VAN DE KEERSGIETERS .

 

Keerzijde: Binnen een gladde cirkel/boord.

Een ambachtsman, staande achter een ketel kaarsenvet.

De kaarsen, hangend aan een stok vastgehouden door de kaarsgieter.

Het gesplitst jaartal ter weerszijden van de gieter.

17  / 35

 

 

 

Lit.: Minard-Van Hoorebeke, Description de méreaux et autres objets anciens des gildes et corps de métiers églises etc. Gent 1877, pag.153.

 

 

 


 

 

Kaas- en boterverkopers 1685

Bodemvondst, Waddinxveen via Andre Tolhuisen.

 

Gildepenning Kaas- en boterverkopersgilde.

 

 

Materiaal: Messing.

Massa: 21 gram.

Diameter: Ø 36 mm.

Datering: 1685

Aanmaakplaats: z.pl. Gent.

 

Voorzijde: Binnen een gladde cirkel.

Centraal, een bol kaas.

Omschrift met datering:

CAESCOOPER 1685

Keerzijde: Binnen een gladde cirkel.

Een waag/weegbalans voor kaas.

Onder de waag, een ton gevuld met boter.

 

Lit.: STAM Gent, objectnummer 00406.

Minard-Van Hoorebeke pag.151.

 

De oudst gekende oorkonde betreffende de inrichting van "Kaaskopers" dateerd van 1399. Zij verhandelden kaas en boter. Sinds 1540 werd de gilde samengevoegd met deze van kaarsgieters en kruideniers. Op straffe van boete moesten de gildeleden/gezellen aanwezig zijn op huwelijksmissen en bij de uitvaart van nering/gildebroeders. De penning was dienstig ter controle van deze aanwezigheid.

 

De originele gietmal, berust in het stedelijk museum STAM te Gent.Inv. 14.133 en 14.142


 

Kleermakers.

Enkelzijdige Gildepenning, Kleermakers.

 

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Bewerking: Gegoten.

Massa: Onbekend.

Afmeting: Ø ovaal 28 mm. x 24 mm.

Datering: z.j. Ca. 18e eeuw.

Aanmaakplaats: z.pl. Gent.

 

Voorzijde: Binnen een verhoogde ovalen boord.

Een versierde lijst, bezet met parels.

Een openstaande en gekroonde schaar.

 

Keerzijde: Blanco/glad veld.

Mogelijks voor toevoeging van het lidnummer.

 

Lit.: Minard-Van Hoorebeke, Description de méreaux et autres objets anciens des gildes et corps de métiers églises etc. pag.134.

 

 


 

Kousenmakers.

Gildepenning, Kousenmakers.

 

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: Onbekend.

Diameter: Ø  23,4 mm.

Datering: z.j. Ca. 17de eeuw.

Aanmaakplaats: z.pl. Gent.

 

Voorzijde: Binnen een parelcirkel.

Twee naar links staande sokken.

Onder de sokken, een bolgevoet kruisje.

 

Keerzijde: Binnen een parelcirkel.

De gevleugelde aartsengel Sint-Michaël met numbis,

staande op de draak in lang gewaad.

In de linkerhand, een wapenschild.

In de rechterhand een lans getopt met een kruis.

Waarmee de heilige de draak dood.

 

Lit.: Minard-Van Hoorebeke, Description de méreaux et autres objets anciens des gildes et corps de métiers églises etc. Gent 1877, pag.136.

STAM Gent, Objectnummer N.00425.

 


 

Kruideniers 1672

Gildepenning "Kruideniers" 

 

Materiaal: Lood.

Bewerking: Gegoten.

Massa: 21,2 gram.

Diameter: Ø 41 mm.

Aanmaakplaats: Gent.

Datering: 1672

 

Voorzijde: Binnen een verhoogde boord.

Een versierde vijzel, 

waarin twee stampers.

Boven de vijzel, het jaartal 

1672

Keerzijde: Binnen een verhoogde boord.

De tekst in drie regels.

   CRVY

   DENI

   ERS .

Kruideniers.

 

Lit.: Minard-Van Hoorebeke, Description de méreaux et autres objets anciens des gildes et corps de métiers églises etc. Gent 1877 pag. 150.

STAM Gent Objectnummer. 00390.

 

 


 

 

Leerlooiers St-Bartolomeus 1640

Uit particuliere collectie.

 

Gildepenning, Leerlooiers.

Opgevuld pengat.

De juiste functie voor deze penning is niet gekend.



Materiaal: Tin.

Massa: Onbekend.

Diameter: Ø 34 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Gent.

Datering: 1640.

 

Voorzijde: Binnen een opstaande gladde cirkel/boord.

Een gekroonde leeuw naar links gewend.

Getongt-, klimmend en geklauwd.

De staart naar buiten gericht.

Links van de leeuw, een bijl/hakmes

Rechts, een leerlooiersmes.

Keerzijde: Binnen een verhoogde gladde boord.

Een staande Sint-Bartholomeus.

In beide armen, leerlooiersmateriaal.

Ter weerszijden van de heilige de letters;

S / B

Sint Bartholomeus.

Gesplits jaartal, ter weerszijden van de heilige:

16 / 40

 

Lit.:STAM Gent objectnr. 00393.

 

Gildepenning van de Gentse leerlooiers met St.-Bartolomeus, 1640

 

Een gekroonde, naar links klauwende leeuw staat op de voorzijde met met links ervan een leerlooiersmes en rechts een bijl ; rondom een opstaande boord. Op de keerzijde staat centraal de heilige Bartholomeus in vooraanzicht met leerlooiersmateriaal in beide armen ; links ervan bovenaan, S en rechts, B ; iets lager links, I 6 en rechts, 4 0  rondom een opstaande boord. De huidevetters (leerlooiers, tanneurs) hadden als wapenschild de afbeelding van de Gentse leeuw en als patroonheilige Sint-Bartholomeus. Hun devies was : Alieno in corio. Het is ongetwijfeld één van de oudste ambachten van Gent. De bekwaamheidsproef voor de toetreding bestond in het repen en schaven van drie of vier overleer-huiden. Bij de Carolijnse concessie in 1540 werden de huidevetters samengevoegd met de Oude- en Nieuwe schoenmakers. Ook hun mooi neringhuis, het Toreke op de Vrijdagmarkt, werd ontnomen. Ze kochten later geen nieuw lokaal maar vergaderden van dan af, zoals andere ambachten, in herbergen. Het feest van de patroon, St-Bartholomeus, werd met grote plechtigheid gevierd en werd de dag nadien gevolgd door een requiemmis voor de afgestorven gezellen waarvoor ongetwijfeld bovenstaande penning gebruikt werd.
Bron: STAM Gent.

 

 


 

 

Broodpenning Oude Kledingkopers 1784

Armenpenning voor brood.

Gilde van Oude kleerkopers.



Materiaal: Tin.

Massa: Onbekend.

Diameter: Ø 42 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Gent.

Datering: 1784

 

Voorzijde: Binnen een geprofileerde boord, en lijncirkel.

Het omschrift.

o ALS GESWORNE I . V .  CAUWENBERGHE EN LEDUEG

In het veld, een gekroond hemd/kledingstuk.

Keerzijde: Binnen een geprofileerde boord, en lijncirkel.

Het omschrift.

LOONS VAN DEN ARME VAN DE AUDE CLEERCOPERS

Centraal op het veld in twee regels.

BROODT

   1784

 

Lit.: Minard-Van Hoorebeke, Description de méreau et autes objects anciens des Gildes et Corps de Métiers Èglises, etc. Gent 1877 pag.139-140.

STAM Gent, Objectnummer N.00403.

 

De juiste oprichtingsdata van de gilde van Oude Kleerkopers is onbekend, de éérste meldingen dateren uit 1302. Bij de feesten van hun patroonheilige St-Nicolaas kregen armen van de gilde brood en vlees toebedeeld. De financieele steun voor deze vorm van liefdadigheid, kwam van het zesde deel van de winst van verkoop van goederen voor de burgerij. Vanaf 1759 werd dit recht, afgekocht door de stad Gent, in compensatie verkreeg de gilde een jaarlijks bedrag van 14 pond groote ter ondersteuning van de arme gildeleden/gezellen. Ieder behoeftig lid verkreeg twee broden bij afgifte van deze penning. 106 penningen werden aangemaakt van dit type, 76 voor de dienstdoende gezworene, en 24 voor de aftredende gezworene, wiens beide namen voorkomen op de penning. De overige 6 penningen waren voorzien voor de bode van de gilde.  De kapel van de gilde Oude Kleerkopers verbleef in de St-Jacobskerk.  

 

 


 

 

Vleespenning Oude kledingkopers 1753

Armenpenning voor vlees.

Gilde van Oude kleerkopers.



Materiaal: Tin.

Massa: Onbekend.

Diameter: Ø 37 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Gent.

Datering: 1753

 

Voorzijde: Binnen een geprofileerde boord, en lijncirkel.

Het omschrift.

LOONS VAN DEN ARMEN VAN DE AUDE KLEERKOPERS

Een staande Sint-Nicolaas met mijter, in bisschopsgewaad.

In de linkerhand een kromstaf.

Een zegend gebaar met de rechterhand.

Links een badkuip/tobbe met drie naakte kinderen.

 

 

Keerzijde: Binnen een geprofileerde boord, en lijncirkel.

Het omschrift.

 DOEN MAEKEN EERST GESW. G . POPPE PIETER DAEL. INT JAER

Centraal, de waarde en datering.

VLEESCH

   1753

 

Lit.: Minard-Van Hoorebeke, Description de méreau et autes objects anciens des Gildes et Corps de Métiers Èglises, etc. Gent 1877 pag.138-139.

 

 

 


 

Kuipers (Ca. 1771)

Gildepenning, Kuipers.

 

De juiste functie voor deze penning is niet gekend.



Materiaal: Lood/tin legering.

Bewerking: Gegoten.

Massa: Onbekend.

Diameter: Ø 33,5 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Gent.

Datering: z.j. Ca. 1771.

 

Voorzijde: Binnen een brede verhoogde boord, en lijncirkel.

Het omschrift.

VAN DE NEERINGE DER VREYE KUIPERS

Centraal in het veld,

een druiventros met blad.

 

 

Keerzijde: Binnen een brede verhoogde boord,

tussen twee lijncirkels het omschrift.

✽ GEIONT DOOR PIETER BETTENS DEKEN

Sint-Martinus te paard naar links.

In de linkerhand, zijn mantel.

In de rechterhand, een zwaard waarmee hij de mantel in twee stukken snijd.

Achter het paard, een kreupele persoon.

 

Die het deel van de mantel in ontvangst neemt.

 

Lit.: Minard-Van Hoorebeke, Description de méreau et autes objects anciens des Gildes et Corps de Métiers Èglises, etc. Gent 1877 pag.277.

STAM Gent, Objectnummer N.00418.

 

De nering/gilde van de Gentse kuipers mocht kuipen en tonnen vervaardigen en verkopen, maar bezat ook het pegelrecht, een recht om vaten te ijken. In 1540 werden de kuipers verenigd met de wijnmeters en wijnschroeders en als 19de ambacht erkend. De kuipersgilde hadden een kapel gewijd aan hun patroonheilige St-Maarten in de Sint-Jacobskerk. Later werd deze toegewijd aan Sint-Anna. 

Het bestuur van de gilde, dat telkens voor een jaar werd benoemd, bestond ui negen personen, een deken, twee gezworenen, drie proefmeesters en drie ouderlingen. De naam van Pieter Bettens komt niet voor op de lijst van dekens, gepubliceerd door De Potter. Men vind hem vanaf 1771 terug in de "Wegwyzer der Stad Gent" waar Pieter Bettens staat vermeld als gezworene van de Kuipersgilde. In 1772 en 1773 komt hij voor als ouderling en vanaf 1774 als suppoost van de Kuipers. Deze penning zou dus moeten dateren van rond 1771. Vanaf 1779 tot 1784 liet Pieter Bettens zich opnemen in de "Wegwyzer" bij de Wijnstekers of Negocianten in wijnen welke sinds 1540 tot hetzelfde ambacht behoorden.

 

 


 

 

 

 

 

Schermersgilde Sint-Michiel 1637

Gildepenning Confrerie Schermers St-Michiel.

 

De juiste functie voor deze gildepenning is niet gekend.



Materiaal: Zilver.

Bewerking: Geslagen.

Massa: Onbekend.

Diameter: Ø 28 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Gent.

Datering: 1637.

 

Voorzijde: Geslagen op een rond zilveren plaatje.

Binnen een ovalen parelcirkel, en lijncirkel.

De geharnaste en gevleugelde aartsengel Sint-Michaël met nimbus.

In de linkerhand, een schild.

In de rechterhand, een geheven zwaard.

Staande op een gevallen demon/duivel.

Links, twee gekruiste slagzwaarden door de letter 

G

Gent.

Boven de letter een kroon.

Op de buitenrand, het gesplitste jaartal

16 / 37

Keerzijde: Toont het verdiepte spiegelbeeld van de voorzijde.

 

Lit.: STAM Gent, Objectnummer N.01358.

 

Er zijn stukken gekend, die zijn gevat in een vergulde draagring met draagoog.

Op 26 maart 1613 acteerden de aartshertogen Albrecht en Isabella door een charter het bestaan van een nieuwe gilde. Die het slagzwaard en rapier als wapen zou hanteren, en de H. Michaël als patroonheilige kreeg. In 1637 was de koning van de St-Michielsgilde Anthone Marlont, overdeken Charles Philips de Rodoan en deken Anthone van Daele. Er waren twaalf proviseerders, zij vormden samen de Eed van de St-Michielsgilde. Hun kapel was in de St-Niklaaskerk, en werd er wekelijks een mis gelezen door de kapelaan of proost der schermers. De penning werd gemaakt met de matrijs waarmee ook de tinnen voorwerpen van de Confrérie werden gemerkt.

 


 

Vrije Schippers 1600

Gildepenning van de Gentse Vrije Schippers.

 

De juiste functie voor deze penning is niet gekend.

Licht decentrisch gegoten.



Materiaal: Lood/tin legering.

Bewerking: Gegoten.

Massa: Onbekend.

Diameter: Ø 32 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Gent.

Datering: 1600.

 

Voorzijde: Binnen een gladde cirkel.

Een scheepsanker met gebogen armen, en puntige lepels.

Ter weerszijden van de ankerschacht de letters

WA / TER

Onder het anker, golven.

Keerzijde: Binnen een gladde cirkel.

Een scheepsanker met gebogen armen, en puntige lepels.

Ter weerszijden van de ankerschacht de gesplitste datering

16 / OO

Onder het anker, golven.

 

Lit.: STAM Gent, Objectnummer N.00408

 

De Gentse schippers genoten het voorrecht, met uitsluiting van alle anderen.

Om in hun vaartuigen te Gent koopwaren te laden, en langs de Schelde, de Leie en de Lieve zowel stroomop- als stroomafwaarts naar hun bestemming te varen.

Ingevolge een akkoord gesloten in 1542 betaalde de gilde/nering aan de vorst elk jaar 100 pond grooten voor de vrije vaart van de Gentse marktschepen. 

De leertijd bij de vrije schippers duurde 3 jaar en er was een doopplechtigheid welke doorging bij het "Ketelpleintje". De "Vrije Schippers" gebruikten de H. Kruiskapel in de St-Michielskerk.

 

 


 

Wolwevers.

Gildepenning/begrafenispenning, Wolwevers.

 

De juiste functie voor deze penning is niet gekend.

 

Materiaal: Tin.

Massa: Onbekend.

Diameter: Ø 38 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Gent.

Datering: z.j. begin 18e eeuw.

 

Voorzijde: Binnen een geprofileerde boord.

In drie regels, onderaan versiert:

  WOLLE

 WEVERS

CAPELLE

Wolweverskapel.

 

 

Keerzijde: Binnen een geprofileerde boord.

Een doodshoofd naar links.

Liggend op twee gekruiste beenderen.

 

Lit.: Minard-Van Hoorebeke, Description de méreau et autes objects anciens des Gildes et Corps de Métiers Èglises, etc. Gent 1877 pag.126.

 

De Wolweverskapel hoorde bij het Godshuis van de wolwevers, een opvangtehuis voor zieke en oude wevers. Het gebouw was toegewijd aan de H. Leonardus, die ook een dormitorium en ziekenzaal bezat.

De vroegste vermelding van de Wolweverskapel dateerd van 1372.